Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Europejska polityka społeczna 2103-L-D6EPSP
Ćwiczenia (CW) Semestr letni 2023/24

Informacje o zajęciach (wspólne dla wszystkich grup)

Strona zajęć: http://ips.uw.edu.pl/o-ips/pracownicy/strony-www/dr-piotr-w-zawadzki/
Liczba godzin: 30
Limit miejsc: 25
Zaliczenie: Zaliczenie
Tryb prowadzenia: w sali
Literatura:

Zgodnie z zakresem tematów - do każdego tematu przypisany osobny katalog literaturowy oraz źródła.

Efekty uczenia się:

Po ukończeniu przedmiotu student zna:

- rodzaje, przejawy, struktury i dynamikę problemów społecznych w skali europejskiej oraz związki między nimi i ich strukturalne uwarunkowania w kontekście polityki społecznej (K_W02);

- system instytucji polityki społecznej na szczeblu Unii Europejskiej, w tym prawno-administracyjne podstawy i zakres przedmiotowy działania unijnych podmiotów polityki społecznej oraz zasady finansowania i zarządzania instytucjami polityki społecznej (K_W09).

Po ukończeniu przedmiotu student potrafi:

- interpretować europejskie problemy społeczne, kwestie społeczne i ryzyka socjalne oraz umie wskazać ich gospodarcze i społeczno-demograficzne uwarunkowania w kontekście polityki społecznej (K_U01);

- krytycznie analizować strategie, programy społeczne i działania UE w różnych dziedzinach polityki społecznej, w tym wyjaśnić związek różnych interesów i wartości z konkretnymi rozwiązaniami (K_U02).

Metody i kryteria oceniania:

Warunki zaliczenia ćwiczeń:

• obecność na zajęciach (dopuszczalne są 2 nieobecności w semestrze bez konieczności ich odrobienia, w przypadku więcej niż 2 nieobecności ale nie więcej niż 4 – każdą nieobecność należy odrobić na dyżurze w ciągu dwóch tygodni; w przypadku więcej niż 4 nieobecności – brak możliwości zaliczenia przedmiotu);

• aktywność podczas zajęć: znajomość literatury, aktywne uczestniczenie w ćwiczeniach (zadawanie pytań, odpowiadanie na pytania, uczestniczenie w dyskusji etc.);

• przygotowanie do zajęć (znajomość zadanej lektury w przypadku zajęć opartych na literaturze przedmiotu): indywidualne przygotowanie prac zadanych z zajęć na zajęcia; zespołowe przygotowanie prac zadanych z zajęć na zajęcia;

sankcje: w razie braku przygotowania do zajęć lub aktywności możliwe są pisemne sprawdziany śródsemestralne lub końcowy sprawdzian pisemny (w uzasadnionych przypadkach i po konsultacji z prowadzącym zajęcia możliwy sprawdzian ustny).

• Oprócz samego zaliczenia z ćwiczeń można również uzyskać ocenę, która jest brana pod uwagę podczas ustalania ostatecznej oceny z całego przedmiotu, w tym na podstawie egzaminu. Ocenę z przedmiotu wyznacza końcowy egzamin przeprowadzony w formie pisemnej (ale jest przy tym brana pod uwagę ocena z ćwiczeń).

Zakres tematów:

Plan zajęć:

1. Społeczne aspekty globalizacji i regionalizacji

• Raport nt. procesów globalizacyjnych na świecie

• Globalny i regionalny rynek pracy

• Światowe dysproporcje społeczne

• Demontaż czy reforma Welfare State?

Lektury:

- Anioł Włodzimierz, Europa Socjalna in statu nascendi, [w:] Anioł W., Duszczyk M., Zawadzki P. W. (red.), Europa Socjalna. Iluzja czy rzeczywistość?, Aspra-Jr, Warszawa 2011. [książka dostępna również w formie e-booka http://www.e-bookowo.pl/nauka/europa-socjalna.html] [fragmenty]

- Anioł Włodzimierz, Internacjonalizacja polityki społecznej, [w:] Firlit-Fesnak Grażyna, Szylko-Skoczny Małgorzata (red.), Polityka Społeczna. Podręcznik akademicki, WN PWN, Warszawa 2007.

- Anioł Włodzimierz, Paradoksy globalizacji, ASPRA-JR, Warszawa 2002, s. 101-126, 137-153, 302-315.

- Anioł Włodzimierz, Problem dumpingu socjalnego, [w:] Sprawy Międzynarodowe nr 2/2007.

- Raporty o Rozwoju Społecznym (HDR) – http://www.unic.un.org.pl/hdr http://report.hdr.undp.org/ [przegląd]

2. –3. Działalność i standardy Rady Europy w polityce społecznej

• Rada Europy dzisiaj – powstanie i funkcjonowanie oraz system instytucjonalno-prawny

• Europejska konwencja praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 r.

• Europejska Karta Społeczna (wraz z Protokołem Dodatkowym z 1988 r., Protokołem Zmieniającym z 1991 r. i Drugim Protokołem Dodatkowym, z 1992 r.). Różnice pomiędzy EKS z 1961 r. a zrewidowaną EKS z 1996 r.

• Europejski Kodeks Zabezpieczenia Społecznego z1964 r. Różnice pomiędzy EKZS a Zrewidowanym EKZS z 1990 r.

• Europejska Konwencja o Zabezpieczeniu Społecznym z 1972 r.

• Europejska Konwencja o Pomocy Społecznej i Medycznej z 1953 r.

• Europejska Konwencja o Statusie Prawnym Pracownika Migrującego z 1977 r.

Lektury:

- Teksty źródłowe wyżej wymienionych dokumentów RE, do znalezienia np. na stronach internetowych.

- Wybór konwencji Rady Europy, PWN, Warszawa 1999.

- Uścińska Gertruda, Rada Europy: dorobek konwencyjny, wpływ na polską politykę społeczną, [w:] Firlit-Fesnak Grażyna, Szylko-Skoczny Małgorzata (red.), Polityka Społeczna. Podręcznik akademicki, WN PWN, Warszawa 2007.

4. Od Churchilla do Delorsa – krótka historia ewolucji polityki społecznej w jednoczącej się Europie:

• Winston Churchill – Robert Schuman – Józef Retinger – Jacques Delors – życiorysy pionierów integracji europejskiej oraz wielkie mowy w sprawie polityki społecznej i Europy Socjalnej

• Periodyzacja dziejów polityki społecznej we Wspólnocie/Unii Europejskiej.

• Podstawy traktatowe europejskiej polityki społecznej: od Traktatów Rzymskich po Kartę Podstawowych Praw UE i Traktat z Lizbony

Lektury:

- Anioł Włodzimierz, Europejska polityka społeczna. Implikacje dla Polski, ASPRA-JR, Warszawa 2003, s. 15-50, 63-94, Aneks.

- Davies Norman, Europa – wybrane wydanie, wybrane fragmenty dot. integracji europejskiej.

- Gross Feliks, Federacje i konfederacje europejskie: rodowód i wizje, ISP PAN, Warszawa 1994.

- Łastawski Kazimierz, Od idei do integracji europejskiej, WSP TWP, Warszawa 2003, s. 278-286, (+ 286-298).

- Łukaszewski Jerzy, Cel: Europa. Dziewięć esejów o budowniczych jedności europejskiej (rozdziały dotyczące Richarda Coudenhove-Kalergi’ego, Jeana Moneta, Roberta Schumana, Konrada Adenauera, Alcie De Gasperi’ego)

5. Instrumenty unijnej polityki społecznej

• Instrumenty polityczno – koordynacyjne: wspólne programy i strategie; otwarta metoda koordynacji

• Instrumenty prawne: prawo i orzecznictwo wspólnotowe/unijne

• Instrumenty finansowe: polityka strukturalna i spójności społeczno-ekonomicznej

Lektury:

- Traktat o Unii Europejskiej, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej [teksty skonsolidowane, aktualne, po „Traktacie z Lizbony”; fragmenty związane z polityką społeczną]

- Anioł Włodzimierz, Europejska polityka społeczna. Implikacje dla Polski, ASPRA-JR, Warszawa 2003, s. 50-74.

- Ciechański Jerzy, Otwarta metoda koordynacji w Unii Europejskiej, wpływ na politykę społeczną i zatrudnienia…, (Zeszyt 1. serii „Żurawia Papers”), Scholar, Warszawa 2003, s. 7-13.

- Uścińska Gertruda, Unia Europejska: dorobek regulacyjny i koordynacyjny oraz implikacje dla Polski, [w:] Firlit-Fesnak Grażyna, Szylko-Skoczny Małgorzata (red.), Polityka Społeczna. Podręcznik akademicki, WN PWN, Warszawa 2007.

6. –7. Wybrane dziedziny unijnej polityki społecznej

• Najważniejsze zasady i cele unijnej polityki społecznej w zakresie:

o ubóstwa i wykluczenia społecznego (por. Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym),

o równouprawnienia płci, polityki (pro)rodzinnej,

o ochrony pracowników oraz ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy (bhp) w regulacjach szczegółowych,

o polityki dialogu społecznego,

o polityki migracyjnej

• Referaty (dla chętnych): Polityka UE wobec ubóstwa i wykluczenia społecznego. Polityka UE wobec ON. itp.

Lektury:

- Wybrane akty prawne w zakresie unijnej polityki społecznej, w tym: Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy (Dz.U. L 299 z 18.11.2003, str. 9—19).  http://eur-lex.europa.eu/pl/repert/index.htm

- Analizy Norden Centrum (http://nordencentrum.pl): Nr 2/2011: Szwedzka polityka rodzinna – lekcje dla Polski (Katarzyna Skubiszewska), Nr 3/2011: Polityka równości płci w Danii – dobre praktyki dla Polski (Maria Skóra), Nr 4/2011: Edukacja przedszkolna w Szwecji – lekcje dla Polski (Rafał Bakalarczyk)

- Anioł W., Duszczyk M., Zawadzki P. W. (red.), Europa Socjalna. Iluzja czy rzeczywistość?, Aspra-Jr, Warszawa 2011. [książka dostępna również w formie e-booka http://www.e-bookowo.pl/nauka/europa-socjalna.html] [zwł. Część II Aktywność Unii Europejskiej w wybranych dziedzinach polityki społecznej]

- Anioł Włodzimierz, Europejska polityka społeczna. Implikacje dla Polski, ASPRA-JR, Warszawa 2003, s. 109-137.

- Ciechański Jerzy, Otwarta metoda koordynacji w Unii Europejskiej; Wpływ na politykę społeczną…, ISM UW (seria „Żurawia Papers”), Warszawa 2003, s. 45-60.

- Zawadzki Piotr W., Instytucje międzynarodowe w walce z ubóstwem i wykluczeniem, [w:] Szarfenberg R., Żołędowski C., Theiss M. (red.), Polityka publiczna wobec ubóstwa i wykluczenia społecznego, Elipsa, Warszawa 2010, s. 57-73.

8. Swobodny przepływ pracowników w UE

• Swoboda przepływu osób – podstawy traktatowe i praktyka

• Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, wzajemne uznawanie dyplomów i kwalifikacji zawodowych

• Modele pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego w UE

Lektury:

- Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29.4.2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG

- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 883/2004 z 29.04.2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zmienione rozporządzeniem nr 988/2009 [wersja skonsolidowana]

- Anioł Włodzimierz, Europejska polityka społeczna. Implikacje dla Polski, ASPRA-JR, Warszawa 2003, s. 95-109, s 170-177.

- Duszczyk Maciej, Matuszczyk Kamil (red.), 2014 - CEED Report: Migration in the 21st century from the perspective of CEE countries – an opportunity or a threat?, CEED Institute, Warsaw 2014. [Chapter III: Return migrations — a delusive hope?] http://ceedinstitute.org/report/1798

9. –10. Unijny rynek pracy w kontekście strategii Europa 2020

• Zatrudnienie i bezrobocie w krajach członkowskich Wspólnot Europejskich w latach 90. i obecnie – strach przed bezrobociem

• ESZ – historyczne zmagania z europejskim rynkiem pracy (początek tzw. „Procesu Luksemburskiego” – powstanie Europejskiej Strategii Zatrudnienia i dalsza jej ewolucja (Lizbona/Nicea))

• Kwestia zatrudnienia jako przedmiot regulacji prawa unijnego w Traktacie Amsterdamskim oraz Traktacie o Unii Europejskiej i Traktacie o Funkcjonowaniu UE

• Próba podsumowania skutków aktywnej polityki rynku pracy prowadzonej w UE – jak podnieść wskaźnik zatrudnienia?

• EUROPA 2020 – odpowiedź na wyzwania dla unijnego rynku pracy?

Lektury:

- Eurostat - http://epp.eurostat.ec.europa.eu/ - aktualne wskaźniki rynku pracy w UE

- EUROPA 2020: http://ec.europa.eu/eu2020/ 

• Komunikat Komisji. EUROPA 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu, Bruksela, 3.3.2010 r., KOM(2010) 2020;

• Konkluzje Rady Europejskiej 25–26 marca 2010 r., CO EUR 4, CONCL 1.

• Konkluzje Rady Europejskiej 17 czerwca 2010 r., CO EUR 9, CONCL 2.

- Ciechański Jerzy, Otwarta metoda koordynacji w Unii Europejskiej. Wpływ na politykę społeczną…, ISM UW (seria „Żurawia Papers”), Warszawa 2003, s. 14-45.

- Zawadzki Piotr W., Młodzież, bezrobocie, wykluczenie – nowe-stare wyzwania dla unijnej polityki społecznej, [w:] Puślecki Z.W., Unia Europejska w procesie zmian na początku XXI wieku, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2014.

- Zawadzki Piotr W., Polski rynek pracy po akcesji do Unii Europejskiej, [w:] Anioł Włodzimierz, Duszczyk Maciej, Zawadzki Piotr W. (red.), Europa Socjalna – iluzja czy rzeczywistość?, Aspra-Jr, Warszawa 2011. [książka dostępna również w formie e-booka http://www.e-bookowo.pl/nauka/europa-socjalna.html]

- Zawadzki Piotr W., Aktywność zawodowa i struktura zatrudnienia, [w:] Żołędowski C., Rysz-Kowalczyk B., Duszczyk M., Dekada członkostwa w Unii Europejskiej. Perspektywa polityki społecznej, Wyd. DW Elipsa, Warszawa 2015.

11. –12. Polityka migracyjna UE

• Kształtowanie się europejskiej polityki migracyjnej

• Możliwe referaty: Główne kierunki i skala migracji w ramach UE. Główne kierunki i skala migracji do UE

Lektury:

- Dyrektywa 2008/115/WE z 16.12.2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz. U. UE L 348/98 z 24.12.2008 r.)

- Dyrektywa 2009/50/WE z 25.05.2009 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu podjęcia pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji (Dz. U. UE L 155/17 z 18.06.2009 r.)  Niebieska Karta UE

- Dyrektywa 2009/52/WE z 18.06.2009 r. przewidująca minimalne normy w odniesieniu do kar i środków stosowanych wobec pracodawców zatrudniających nielegalnie przebywających obywateli krajów trzecich (Dz. U. UE L 168/24 z 30.06.2009 r.)  nielegalni pracownicy

- Ustawa z 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2012 nr 0 poz. 769)

- Program sztokholmski – otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywateli – Bruksela, 4.5.2010 (2010/C 115/01)

- Program haski. Wzmacnianie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej. Konkluzje Prezydencji – Bruksela, 4-5.11.2004 r.

- Godlewska-Szyrkowa Justyna, Unia Europejska wobec kryzysu uchodźczego, [w:] Firlit-Fesnak Grażyna, Łotocki Łukasz, Zawadzki Piotr W. (red.), Europejskie polityki imigracyjne. Stare dylematy, nowe wyzwania, Aspra-Jr, Warszawa 2016.

- Samoraj-Charitonow Beata, Wspólnotowa polityka wobec pracowników z krajów trzecich; Hut Paweł, Europejskie migracje etniczne – na przykładzie Niemiec, Polski i Finlandii; Żołędowski Cezary, Sulkowski Mariusz, Europejskie kłopoty z wielokulturowością, [w:] Anioł W., Duszczyk M., Zawadzki P. W. (red.), Europa Socjalna. Iluzja czy rzeczywistość?, Aspra-Jr, Warszawa 2011. [książka dostępna również w formie e-booka http://www.e-bookowo.pl/nauka/europa-socjalna.html]

13. Polityka spójności UE z perspektywy Europejskiego Funduszu Społecznego

• EFS: cele, zadania, funkcjonowanie

• Jak napisać unijny projekt?

• Możliwość wystąpień: 1. Przegląd funduszy strukturalnych: cele, zadania, funkcjonowanie, znaczenie dla polityki społecznej. 2. Wpływ realizacji programów strukturalnych na rozwiązywanie kwestii społecznych w RP.

Lektury:

- http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/ (zakładka „Wstęp do Funduszy Europejskich”)

- http://www.efs.gov.pl/

- Mering Tomasz, Wspólnotowa polityka spójności społecznej i gospodarczej – ewolucja i perspektywy, [w:] Anioł W., Duszczyk M., Zawadzki P. W. (red.), Europa Socjalna. Iluzja czy rzeczywistość?, Aspra-Jr, Warszawa 2011. [książka dostępna również w formie e-booka http://www.e-bookowo.pl/nauka/europa-socjalna.html]

- Barcz J., Górka M., Wyrozumska A., Instytucje i prawo Unii Europejskiej. Podręcznik dla kierunków prawa, zarządzania i administracji, Warszawa 2017.

- Lin J. Y., Nowak A. Z., Nowa ekonomia strukturalna wobec krajów mniej zaawansowanych, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2017. http://www.wz.uw.edu.pl/portaleFiles/6133-wydawnictwo-/Nowa_ekonomia_strukturalna_DRUK.pdf

- https://www.miir.gov.pl/strony/zadania/polityka-rozwoju-kraju/zarzadzanie-rozwojem-kraju/czym-jest-zarzadzanie-rozwojem/

- Murzyn D., Polityka spójności UE a proces zmniejszenia dysproporcji w rozwoju gospodarczym Polski, C.H. Beck, Warszawa 2010.

- Nitszke A., Polityki europejskie: perspektywa finansowa UE 2014-2020, Kraków 2015.

- Świstak M., Tkaczyński J. (red.), Wybrane polityki publiczne Unii Europejskiej. Stan i perspektywy, Warszawa 2015.

- Świstak M., Polityka regionalna Unii Europejskiej jako polityka publiczna, Warszawa 2018.

14. Flexicurity – nowa droga rozwoju Europejskiego Modelu Społecznego?

• Flexicurity – definicja, rozumienie a polityka społeczna w Unii i jej państwach członkowskich.

• Duńskie i holenderskie flexicurity a zmieniający się rynek pracy (tu także „UE 2020”).

• Polski model polityki społecznej a Europejski Model Społeczny (ESM).

Lektury:

- Anioł Włodzimierz, Europa Socjalna in statu nascendi, [w:] Anioł W., Duszczyk M., Zawadzki P. W. (red.), Europa Socjalna. Iluzja czy rzeczywistość?, Aspra-Jr, Warszawa 2011. [książka dostępna również w formie e-booka http://www.e-bookowo.pl/nauka/europa-socjalna.html] [całość]

- Anioł Włodzimierz, Szlak Norden. Modernizacja po skandynawsku, IPS UW, Elipsa, Warszawa 2013. [zwł. Rozdział III]

- Księżopolski Mirosław, Europejski Model Socjalny, [w:] Firlit-Fesnak Grażyna, Szylko-Skoczny Małgorzata (red.), Polityka Społeczna. Podręcznik akademicki, WN PWN, Warszawa 2007.

- Rosocha Sylwia, Duńska polityka flexicurity – lekcje dla Polski, Analizy Norden Centrum nr 1/2011 (http://nordencentrum.pl)

- Daniłowska S., Duńskie państwo dobrobytu a koncepcja flexicurity, Wydawnictwo ASPRA-JR, Warszawa 2016.

Metody dydaktyczne:

Forma konwersatoryjna (dyskusyjna) oraz warsztatowa (praca indywidualna i w grupach).

Grupy zajęciowe

zobacz na planie zajęć

Grupa Termin(y) Prowadzący Miejsca Liczba osób w grupie / limit miejsc Akcje
1 każdy czwartek, 16:45 - 18:15, sala 307
Piotr Zawadzki 20/25 szczegóły
Wszystkie zajęcia odbywają się w budynku:
Gmach Audytoryjny
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych.
ul. Długa 44/50
00-241 Warszawa
tel: +48 22 55 49 126 https://www.wne.uw.edu.pl/
kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.0.4.0-3 (2024-06-10)