Organizacja i funkcjonowanie służby zagranicznej USA 2104-M-D2OFUS-DW
Konwersatorium (KON) Semestr letni 2026/27

LITERATURA PODSTAWOWA:

• Konstytucja Stanów Zjednoczonych, via Internet

• Foreign Service Act of 1980 (P.L.96-465), via Internet

• M. Mandelbaum, The Four Ages of American Foreign Policy: Weak Power, Great Power, Superpower, Hyperpower, Oxford Unibersity Press 2022.

• Bieżące dokumenty (np. National Security Strategy) z zakresu polityki zagranicznej USA dostępne w zasobie internetowym

• Mania A., Department of State 1789-1939, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011.

• Mania A., Department of State i Foreign Service w polityce zagranicznej USA lat gorącej i zimnej wojny 1939-1989, Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2019.

• Hook S.W., U.S. Foreign Policy: The Paradox of World Power, CQ Press College; 5th edition, 2017

• Bieżące informacje i analizy umieszczane na stronie internetowej Departamentu Stanu USA, www.state.gov

Literatura uzupełniająca:

Cox M., Stokes D. (eds.), US Foreign Policy, Oxford University Press 2012 (lub wydanie późniejsze).

Crabb C.V., The Doctrines of American Foreign Policy. Their Meaning, Role and Future, London 1982.

Kupiecki R., W cieniu asymetrii. Polsko-amerykańskie stosunki w dziedzinie bezpieczeństwa (dostępne na www.researchgate.net – w wyszukiwaniu wpisać: Robert Kupiecki).

Kupiecki R. (red.), Okiem stratega i dyplomaty. Stosunki polsko-amerykańskie po 1918 roku, Warszawa 2020 (dostępne na www.researchgate.net – w wyszukiwaniu wpisać: Robert Kupiecki).

Lewicki Z., Historia cywilizacji amerykańskiej, t.1-4, Wyd. Scholar.

Wordliczek Ł., Kształtowanie się uprawnień prezydenta USA w polityce zagranicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2003.

Wordliczek Ł., US Foreign Policy. Procedure and Substance, Kraków 2005.

McCormick J.M. (ed.), The Domestic Sources of American Foreign Policy: Insights and Evidence, Rowman & Littlefield Publishers, 2012,

Wittkopf E.R. (ed.), The Domestic Sources of American Foreign Policy: Insights and Evidence, St. Martin’s Press 1994.

UŻYTECZNE LINKI INTERNETOWE:

• www.state.gov

• www.history.state.gov/

• www.usembassy.gov/

• www.afsa.org/

• www.state.gov/m/fsi

• www.defense.gov

• www.whitehouse.gov

• www.whitehouse.gov/nsc/

• www.cia.gov

• www.foreign.senate.gov

• www.house.gov/international_relations

Po ukończeniu zajęć, osoba uczestnicząca w zajęciach powinna:

- rozumieć znaczenie i treść pojęcia „służba zagraniczna” oraz jego specyfikę w kontekście polityki zagranicznej USA,

- znać uwarunkowania prawne funkcjonowania tej służby, wymogi jej stawiane oraz organizację i zasady rekrutacji – także ich historyczną ewolucję,

- rozumieć związek pojęciowy, wzajemne zależności polityki zagranicznej USA oraz służby zagranicznej jako jej profesjonalnego narzędzia wykonawczego,

- umieć samodzielnie poszerzać wiedzę i analizować bieżące zagadnienia związane z tematyką zajęć.

Test (pisemny).

Odbędzie się w dniu 16 kwietnia 2026 r.

Do każdych zajęć należy wybrać literaturę z listy lektur. Ponadto każdy uczestnik samodzielne wyszukuje literaturę i teksty źródłowe związane z tematyką kolejnych zajęć.

1. Wprowadzenie do zajęć

Omówienie treści zajęć, literatury, trybu pracy i warunków zaliczenia przedmiotu.

2. Dyplomacja w służbie polityki zagranicznej USA

Dyplomacja - służba zagraniczna - dyplomacja USA – najważniejsze pojęcia

Aktorzy wewnętrzni w polityce zagranicznej USA

Konstytucyjny podział kompetencji ws. polityki zagranicznej

Dyplomacja osobista Prezydenta i członków Kongresu a amerykańska służba zagraniczna

Spory kompetencyjne – studium przypadku: Departament Stanu – Narodowa Rada Bezpieczeństwa

Proces międzyagencyjny

3. Historia amerykańskiej służby zagranicznej na tle amerykańskiej aktywności zagranicznej

„Kamienie milowe” amerykańskiej aktywności zagranicznej

„Ojcowie” amerykańskiej dyplomacji

Cztery trwałe tradycje/szkoły amerykańskiej polityki zagranicznej

Główne doktryny amerykańskiej polityki zagranicznej i ich znaczenie

4. Organizacja amerykańskiej służby zagranicznej (system)

Departament Stanu – struktura, istota działania oraz znaczenie w systemie

Ambasady – liczba, struktura, istota działania oraz znaczenie w systemie

Konsulaty - liczba, struktura, istota działania oraz znaczenie w systemie

Inne ośrodki wpływające na politykę zagraniczną i dyplomację USA – przykłady, istota działania oraz znaczenie w systemie

5. Czynnik ludzki w amerykańskiej służbie zagranicznej

„Sylwetka” amerykańskiego dyplomaty

- rekrutacja i szkolenie, możliwe ścieżki kariery,

- pożądane kwalifikacje formalne (efekty szkolenia) – perspektywa instytucji

- cechy amerykańskiego „dyplomaty idealnego” – perspektywa praktyków

6. Praca z amerykańskimi dyplomatami w świecie (aspekty praktyczne)

Partnerstwo – przywództwo – relacje osobiste – pozycja osobista jako funkcja siły państwa

Specyfika amerykańskiej dyplomacji

Dyplomaci zawodowi i „amatorzy” w służbie zagranicznej USA na tle doświadczeń innych państw

7. Dyskusja grupowa wg zainteresowań grupy / powtórzenie. Szczegóły omówimy podczas pierwszych zajęć.

8. Zaliczenie przedmiotu / test pisemny – 16 kwietnia 2026 r.

Rozmowa dydaktyczna

Studia przypadku

Prezentacja ustna