Współczesne teorie w studiach miejskich

obowiązkowe

w sali

Wykład: Kurs pozwoli studentom zapoznać się z podstawowymi cechami zjawiska nazywanego „planetarną urbanizacją”. Miasto i miejskość jakimi je znaliśmy przechodzą dziś fundamentalną redefinicję. Punktem wyjścia na wykładach będą procesy przestrzenne zachodzące obecnie w (mega)-miastach niemal każdego kontynentu. Będziemy zastanawiać się jak bardzo radykalne jest obecne przewartościowanie oraz czy faktycznie na naszych oczach dokonuje się fundamentalna transformacja niemalże każdej sfery działalności człowieka.

Ćwiczenia: Celem ćwiczeń jest zapoznanie studentów z najważniejszymi zagadnieniami poruszanymi w badaniach z zakresu studiów miejskich w XXI wieku. Punktem wyjścia będzie lektura wybranych tekstów z zakresu współczesnych studiów miejskich, które następnie będą analizowane i dyskutowane na zajęciach. Tematycznie zajęcia będą stanowić uzupełnienie prowadzonego równolegle wykładu „Współczesne teorie w studiach miejskich”.

Zajęcia realizowane w ramach projektu „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki – ZIP 2.0”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego – Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) (nr umowy: FERS.01.05-IP.08-0365/23-00).

Wykład: W 1950 roku na świecie były tylko dwa mega-miasta: Nowy Jork i Tokio. Dziś mamy ich kilkadziesiąt i to właśnie one: od Meksyku, po Lagos, Karaczi aż po Pekin, wyznaczają horyzont tego, czym staje się miasto i miejskość w XXI wieku. Teoria w studiach miejskich przez większość XX-wieku była silnie okcydentalna: to na bazie zachodnich miast tworzono ogólne prawidłowości. Co jeśli spojrzymy na proces urbanizacji w ogóle nie przez pryzmat Nowego Jorku czy Paryża, ale Bogoty, Kinszasy czy Jakarty? Jaka teoria miasta wyłania się, gdy odrzucimy okcydentalne okulary?

Niniejszy kurs pozwoli studentom i studentkom zapoznać się z podstawowymi cechami zjawiska nazywanego „planetarną urbanizacją”. Miasto i miejskość jakimi je znaliśmy przechodzą dziś fundamentalną redefinicję. Stoimy intelektualnie bezradni wobec owej transformacji, gdyż cały aparat pojęciowy, którym dysponujemy, został stworzony na bazie zachodniego doświadczenia historycznego. Dlatego punktem wyjścia na niniejszych zajęciach będą procesy przestrzenne zachodzące obecnie w (mega)-miastach każdego (niemal) kontynentu. Będziemy zastanawiać się jak bardzo radykalne jest obecne przewartościowanie. Czy faktycznie, jak twierdzą niektórzy, na naszych oczach dokonuje się fundamentalna transformacja niemalże każdej sfery działalności człowieka?

To właśnie megamiasta stanowią swoiste „laboratorium” w którym generowane są nowe teorie i pojęcia używane przez współczesnych badaczy i badaczki miejskie. W ramach ćwiczeń do tego wykładu studenci będą mogli zaznajomić się z nimi w bardziej szczegółowy sposób oraz je przedyskutować. Celem wykładu jest zarysowanie kontekstu, w którym owe teorie się narodziły. Ocenimy, czy projekt badawczy Rema Koolhaasa w Lagos – pierwsza poważna próba ukucia teorii na bazie niezachodniego doświadczenia urbanizacji – był porażką czy sukcesem wartym naśladowania. Będziemy szukać tego, co za Davidem Harveyem możn nazwać „spójnością przestrzenną miasta” (structured urban coherence). Jakich metod używać w badaniu aglomeracji, w których mieszka 40 milionów osób? Czy skazani jesteśmy jedynie na opisywanie fragmentów czy można pokusić się na próbę syntezy? Teorie i badania omawiane podczas wykładu pokażą, jak szukać też klucza do zrozumienia wyjątkowości poszczególnych miejsc – nawet jeśli są to wielomilionowe i ciągle zmieniające się megamiasta – oraz współczesnej, planetarnej urbanizacji.

Ćwiczenia: Kurs oparty jest na bliskiej lekturze i dyskusji nad najważniejszymi tekstami dla współczesnych studiów miejskich. Przykładowe zagadnienia, teorie i pojęcia które będą omawiane w oparciu o najnowsze teksty i badania to: międzymieście (T. Sieverts), kwestia skali i polityka skali (N. Brenner, N. Smith), spójność przestrzenna miasta (D. Harvey), miasto jako idea polityczna (K. Nawratek), obywatelstwo miejskie (J. Holston), planetarna urbanizacja i jej krytyka (N. Brenner i Ch. Schmid), metabolizm miasta (M. Gandy), ekologia polityczna urbanizacji (E. Swyngedouw), płeć a miasto (C. Criado Perez), pułapki partycypacji (M. Miessen), fenomen ruchów miejskich, nowy metropolitalny mainstream (INURA) placemaking.

Praktycznym elementem zajęć będzie zapoznanie studentów ze sztuką argumentacji akademickiej, zasadami budowania polemiki i uzasadniania argumentów.

Nakład pracy studenta: 5 ECTS = 5 × 25h = 125h (w bezpośrednim kontakcie 2,5 ECTS)

(N) – praca w bezpośrednim kontakcie z nauczycielem,

(S) – praca własna (samodzielna) studenta.

Zajęcia (wykład) 2 ECTS = 2x 25 = 50h (w bezpośrednim kontakcie 1,5 ECTS = 1,5x25h = 37,5h) (N)

• Przygotowanie (samodzielne) do zaliczenia końcowego = 12,5h (S)

Zajęcia (ćwiczenia) 3 ECTS = 3x25h = 75h (w bezpośrednim kontakcie 2 ECTS = 2x25h = 50h) (N)

• Krytyczne omawianie lektur podczas zajęć = 50h (N)

• Samodzielne przygotowanie do ćwiczeń – 1h/tyg. = 15h (S)

• Przygotowanie prezentacji wybranego tekstu = 7,5h (S)

• Przygotowanie krótkiej polemiki = 2,5h (S)

RAZEM = ok. 125h

Wykład:

F. de Boeck, 2004. Kinshasa: Tales of the Invisible City, Leuven: Leuven UP.

T. Campanella, 2008. The Concrete Dragon. China’s Urban Revolution and What is Means for the World, New York: Princeton Architectural Press.

J. Ryan-Collins et. al, 2017. Rethinking the Economics of Land and Housing, London: Zed Books.

M. Desmond, 2016. Evicted: Poverty and Profit in the American City, New York: Allen Lane,

R. Koolhaas, et al., Mutations, 2000. Barcelona: Actar.

Ch. Parenti, 2011. Tropic of Chaos. Climate Change and the New Geography of Violence, New York: Nation Books.

K. Phillips-Fein, 2017. Fear City. New York’s Fiscal Crisis and the Rise of Austerity Politics, New York: Metropolitan Books.

Ptak, red., 2018. Amplifying Nature: The Planetary Imagination of Architecture in the Anthropocene, Warszawa: Zachęta

J. Robinson, 2002. “Global and world cities: a view from off the map”, International Journal of Urban and Regional Research, vol. 26, pp. 531-554.

M. Simone, 2009. City Life from Jakarta to Dakar: Movements at the Crossroads, Londyn: Routledge.

B. Stone, 2014. City and the Coming Climate, Cambridge: Cambridge UP, 2014.

Ćwiczenia:

G. Bridge, S. Watson, red., The Blackwell City Reader, Londyn 2002 (selected parts).

R. Brenner, red. 2014, Implosions/explosions: Towards a Study of Planetary Urbanization, Berlin: Jovis.

M. Davis, 2006, Planet of Slums. Londyn: Verso.

Gandy, Matthew (2014). The Fabric of Space: Water, Modernity, and the Urban Imagination. Cambridge, Massachusetts: MIT Press.

R. Keil, 2017 Suburban Planet: Making the World Urban from the Outside In, Londyn: Polity.

R. Florida, 2010. Narodziny klasy kreatywnej. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

D. Harvey, 2012, Bunt miast. Prawo do miasta i miejska rewolucja, Warszawa: Bęc Zmiana.

J. Holston, 2012, Obywatelstwo zbuntowanych, Res Publica Nowa, nr 201-202.

K. Nawratek, 2008, Miasto jako idea polityczna, Kraków: Ha!Art .

T. Sieverts, 2002. Cities Without Cities: An Interpretation of the Zwischenstadt, Londyn Routledge.

Efekty uczenia się (kody): K_W01, K_W02, K_W03, K_U01, K_U03, K_K01, K_K03, K_K04

Po ukończeniu przedmiotu student:

WIEDZA absolwent zna i rozumie

• w pogłębionym stopniu wybrane fakty, obiekty i zjawiska związane ze studiami miejskimi oraz dotyczące ich metody i teorie wyjaśniające złożone zależności między nimi, stanowiące zaawansowaną wiedzę ogólną z zakresu dyscyplin naukowych tworzących podstawy teoretyczne studiów miejskich, uporządkowaną i podbudowaną teoretycznie wiedzę obejmującą wybrane zagadnienia z zakresu zaawansowanej wiedzy szczegółowej właściwej dla studiów miejskich;

• w pogłębionym stopniu główne tendencje rozwojowe geografii społeczno-ekonomicznej i gospodarki przestrzennej, ekonomii, nauk socjologicznych, historii, nauk o kulturze, nauk o polityce i administracji, nauk o Ziemi i środowisku w zakresie, w jakim dyscypliny te związane są ze studiami miejskimi;

• fundamentalne dylematy współczesnej cywilizacji w zakresie rozwoju miast.

UMIEJĘTNOŚCI: absolwent potrafi

• formułować i rozwiązywać złożone i nietypowe problemy oraz innowacyjnie wykonywać zadania z zakresu studiów miejskich w nieprzewidywalnych warunkach przez właściwy dobór źródeł i informacji z nich pochodzących, dokonywanie oceny, krytycznej analizy, syntezy, twórczej interpretacji i prezentacji tych informacji;

• formułować i testować hipotezy związane z prostymi problemami badawczymi z zakresu studiów miejskich.

KOMPETENCJE: absolwent jest gotów do

• krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści z zakresu studiów miejskich;

• wypełniania zobowiązań społecznych, inspirowania i organizowania działalności na rzecz środowiska społecznego;

• inicjowania działań na rzecz interesu publicznego.

Zaliczenie na ocenę: wykład: praca pisemna (esej), ćwiczenia: weryfikacja ciągła – aktywność na zajęciach.