Analizy dochodów gospodarstw domowych z wykorzystaniem podatkowo-zasiłkowych modeli mikrosymulacyjnych

seminaria magisterskie

Celem seminarium jest przygotowanie studentów do samodzielnego korzystania z modeli podatkowo-świadczeniowych w analizie zróżnicowania dochodów gospodarstw domowych oraz skutków polityki podatkowej i świadczeniowej. Studenci poznają zasady działania modeli mikrosymulacyjnych, w szczególności EUROMOD – narzędzia wykorzystywanego m.in. przez Komisję Europejską.

W trakcie seminarium studenci zapoznają się z mikro-danymi dla gospodarstw domowych wykorzystywanymi w modelu EUROMOD (EU-SILC), kodowaniem regulacji podatkowych i świadczeniowych oraz sposobami symulowania reform polegających m.in. na zmianach stawek i progów podatkowych, kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń i ich wysokości.

Istotnym elementem zajęć będzie interpretacja wyników symulacji odnoszących się do zmian dochodu rozporządzalnego, wartości wskaźników mierzących bodźce finansowe do pracy oraz ubóstwo i nierówności dochodowe.

Celem seminarium jest przygotowanie studentów do samodzielnego prowadzenia analiz empirycznych z wykorzystaniem mikro-danych za pomocą podatkowo-świadczeniowych modeli mikrosymulacyjnych. Podstawowym narzędziem wykorzystywanym podczas zajęć jest EUROMOD – model stosowany m.in. przez Komisję Europejską do analiz skutków polityki podatkowej i społecznej.

Uczestnicy seminarium poznają zasady przygotowania danych do analiz mikrosymulacyjnych, konstrukcję systemów podatkowo-świadczeniowych w modelu oraz sposoby projektowania i symulowania reform. W szczególności analizowane będą zmiany dotyczące opodatkowania dochodów z pracy oraz świadczeń społecznych, takie jak zmiany stawek i progów podatkowych, ulg podatkowych, kryteriów uprawniających do świadczeń oraz ich wysokości. Studenci nauczą się analizować wpływ takich zmian na dochody do dyspozycji gospodarstw domowych, obciążenia podatkowe, poziom otrzymywanych świadczeń oraz finansowe bodźce do podejmowania pracy.

EUROMOD jest europejskim modelem mikrosymulacyjnym rozwijanym od końca lat 90. XX wieku. Do 2021 r. był rozwijany przez Institute for Social and Economic Research (ISER) na University of Essex. Obecnie model działa w ramach Joint Research Centre (JRC) przy Komisji Europejskiej. Model obejmuje trzy podstawowe elementy:

• kalkulator podatkowo-świadczeniowy zawierający zakodowane zasady systemów podatkowych i świadczeniowych poszczególnych krajów;

• modelowe bazy mikrodanych, przygotowane m.in. na podstawie badania EU-SILC i HBS;

• dokumentację opisującą regulacje podatkowo-świadczeniowe oraz specyficzne dla poszczególnych krajów rozwiązania dotyczące przygotowania danych i implementacji regulacji.

EUROMOD umożliwia zarówno analizę rzeczywistych systemów podatkowo-świadczeniowych, jak i przeprowadzanie eksperymentów polegających na zmianie wybranych parametrów lub zasad systemu. Pozwala porównywać sytuację gospodarstw domowych przed i po reformie oraz oddzielać skutki zmian regulacyjnych od zmian wynikających z innych czynników – np. ze zmian w danych.

Model umożliwia porównywania efektów działania regulacji pomiędzy krajami i zmian czasie. Analizy zmian obciążeń podatkowych i hojności świadczeń pozwala identyfikować różnice w traktowaniu fiskalnym gospodarstw o różnych cechach demograficznych. Umożliwia to badanie zmian redystrybucyjnej roli państwa i progresywności opodatkowania. Porównania międzynarodowe pozwalają identyfikować różnice pomiędzy rozwiązaniami stosowanymi w poszczególnych krajach oraz oceniać ich konsekwencje dla sytuacji dochodowej różnych typów gospodarstw domowych.

Dodatkowe moduły EUROMOD umożliwiają rozszerzenie podstawowej analizy o statystyczną prezentację wyników oraz analizę takich zagadnień, jak krańcowe stopy opodatkowania i stopy zastąpienia.

Model był wykorzystywany m.in. do analiz:

• skutków redystrybucyjnych reform fiskalnych;

• reakcji podaży pracy na zmiany podatków i świadczeń;

• wykorzystania danych administracyjnych do poprawy jakości danych ankietowych;

• związków systemów zabezpieczenia społecznego z nierównościami dochodowymi;

• funkcjonowania systemów dochodu minimalnego.

Figari F., Paulus A., Sutherland H., Microsimulation and Policy Analysis, in A. B. Atkinson and F. Bourguignon (ed.), the Handbook of Income Distribution, Volume 2

Morawski L., Semeniuk A., Polityka podatkowo-świadczeniowa w Polsce w latach 2006-2010 a wartości wskaźników zróżnicowania dochodów - analiza dekompozycyjna z wykorzystaniem modelu mikrosymulacyjnego, Gospodarka Narodowa, 3, 2013 (na podstawie pracy magisterskiej)

Orcutt, Guy H. “A New Type of Socio-Economic System”. The Review of Economics and Statistics 39, no. 2 (1957) : 116-23.

Orcutt, Guy H. “Simulation of Economic Systems”. The American Economic Review 50, no. 5 (1960) : 894-907.

Sutherland, Holly. “Constructing a Tax-Benefit Model : What Advice Can One Give ?” Review of Income and Wealth 37, no. 2 (June 1991) : 199-219

Effects of Tax-Benefit Policy Changes across the Income Distributions of the EU-27 Countries and the UK: 2019-2020, Euromod Working Paper Series, EM 02/21

Collado i in., Baseline results from the EU28 EUROMOD: 2017-2020, Euromod Working Paper Series, EM 01/21

Frericks, Gurin (2023), Family as a redistributive principle of welfare states: An international comparison, Journal of European Social Policy

Merita i in (2023), Smaller net or just fewer to catch? Disentangling the causes for the varying sizes of minimum income schemes, International Journal of Social Welfare

Baza danych z publikacjami wykorzystującymi EUROMOD.

https://euromod-web.jrc.ec.europa.eu/research/publications

Umiejętności:

1. Student potrafi przygotować zbiór danych na podstawie danych jednostkowych udostępnionych przez Eurostat.

2. Student potrafi opisać zmienne w zbiorze danych.

3. Student potrafi przeprowadzić statystyczną analizę opisową zmiennych w bazie danych.

4. Student potrafi zebrać i opracować literaturę na wybrany temat.

Symbole MNiSW: S1A_U01, S1A_U02, S1A_U03, S1A_U04, S1A_U09

Kompetencje społeczne:

1. Student rozumie konieczność konfrontowania teorii z danymi empirycznymi

2. Student rozumie ograniczenia wynikające z niedoskonałości zbiorów danych

3. Student umie pracować w zespole, potrafi zaplanować badanie empiryczne oraz wspólnie opracować report przedstawiający wyniki tych badań

Kody MNiSW: S2A_K01, S2A_K02, S2A_K03

Postępy w przygotowywaniu pracy magisterskiej