Warsztat nauczyciela w zakresie metodyki nauczania języka obcego: Rozwijanie i ocenianie sprawności mówienia - produkcja, interakcja, mediacja

Kurs przeznaczony jest dla nauczycieli języka angielskiego posiadających doświadczenie w planowaniu i prowadzeniu zajęć językowych. Zakłada znajomość podstawowych zasad nauczania języka obcego oraz doświadczenie w pracy z materiałami i zadaniami rozwijającymi sprawności językowe.

Istotnym elementem kursu jest odnoszenie omawianych zagadnień do własnej praktyki dydaktycznej oraz gotowość do krytycznej analizy, modyfikowania i projektowania zadań rozwijających umiejętność mówienia.

Kurs ma na celu rozwijanie wiedzy i umiejętności uczestników w zakresie zasad, metod i technik rozwijania i oceniania sprawności mówienia z uwzględnieniem działań językowych obejmujących produkcję mowy, interakcję z innymi osobami i mediację.

Szczególny nacisk położony jest na analizowanie, dobieranie, tworzenie i dostosowywanie do potrzeb uczniów metod, materiałów i środków dydaktycznych służących rozwijaniu płynności, spontaniczności, poprawności i zrozumiałości wypowiedzi ustnej. Kurs obejmuje również zasady organizowania zadań rozwijających mówienie, oceniania wypowiedzi ustnych oraz udzielania informacji zwrotnej.

Zadanie: Doskonalenie kompetencji zawodowych nauczycieli języków obcych – dwusemestralne doskonalące studia podyplomowe dla co najmniej 100 czynnych zawodowo nauczycieli języków obcych (angielskiego, francuskiego, niemieckiego) jest finansowane ze środków otrzymanych z Ministerstwa Edukacji Narodowej na podstawie umowy nr

MEN/2026/DKO/159

Wartość finansowania: 635 000, 00 PLN

================================================

Zajęcia mają charakter praktyczny i problemowy. Punktem wyjścia jest określenie, czym jest skuteczna wypowiedź ustna i jakie kryteria pozwalają ocenić, czy uczeń osiągnął zakładany cel. Perspektywa oceniania wykorzystywana jest następnie do planowania procesu dydaktycznego: jeśli wiadomo, jaki efekt końcowy ma osiągnąć uczeń, można świadomie projektować działania prowadzące do tego efektu.

Sprawność mówienia ujmowana jest jako produkcja ustna, interakcja i mediacja. Uczestnicy analizują trudności, które ograniczają udział uczniów w komunikacji ustnej, oraz sposoby tworzenia warunków sprzyjających rzeczywistemu użyciu języka.

Istotnym elementem kursu jest uwzględnienie poziomu biegłości językowej ucznia jako czynnika wpływającego na dobór typu zadania, stopnia jego złożoności, zakresu wymaganego wsparcia, oczekiwanej długości i jakości wypowiedzi oraz kryteriów oceniania. Uczestnicy analizują, w jaki sposób to samo zadanie może wymagać odmiennego przygotowania, scaffolding'u, organizacji interakcji i sposobu oceniania na różnych poziomach biegłości językowej.

Szczególne miejsce zajmuje projektowanie odpowiedniego wsparcia dla wypowiedzi ustnej, w tym dostarczanie uczniom treści i pomysłów, potrzebnych środków językowych, modeli i demonstracji oraz możliwości przygotowania i przećwiczenia wypowiedzi.

Kurs podkreśla znaczenie podejścia zadaniowego. Uczestnicy uczą się odróżniać zadania, które rzeczywiście generują produkcję ustną i interakcję, od ćwiczeń, które jedynie zawierają element mówienia. Szczególna uwaga poświęcona jest różnicy między zadaniami zorientowanymi na temat (topic-oriented), w których od ucznia oczekuje się przede wszystkim wypowiadania opinii na zadany temat, a zadaniami zorientowanymi na wykonanie określonego działania (task-oriented), w których komunikacja służy osiągnięciu konkretnego celu, np. rozwiązaniu problemu, porównaniu informacji, dokonaniu wyboru lub podjęciu decyzji. Analizowana jest również rola treści stanowiącej podstawę wypowiedzi: wykorzystywanie faktów, konkretnych informacji, doświadczeń i materiału wejściowego może zapewnić uczniom treść potrzebną do mówienia, zamiast opierać zadanie wyłącznie na spontanicznym formułowaniu opinii. Uwzględniane są także personalizacja, luka informacyjna, współpraca, organizacja pracy uczniów oraz relacja między płynnością a poprawnością.

Istotnym elementem kursu jest krytyczna analiza gotowych materiałów dydaktycznych, w tym podręczników, oraz ich adaptacja i przeprojektowywanie w taki sposób, aby lepiej odpowiadały potrzebom uczniów, ich poziomowi biegłości językowej i rzeczywiście rozwijały sprawność mówienia. Ujęcie to odpowiada koncepcji mówienia jako produkcji i interakcji oraz kryteriom oceny wypowiedzi ustnej obecnym w materiałach kursowych i ESOKJ/CEFR.

Wszystkie pozycje wskazane w bibliografii są udostępnione uczestnikom w formie elektronicznej na stronie kursu na platformie Kampus.

Literatura podstawowa

Bleistein, T., Smith, M. K., & Lewis, M. (2020). Teaching speaking (Rev. ed.). TESOL Press.

Council of Europe. (2020). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment—Companion volume. Council of Europe Publishing.

Newton, J. M., & Nation, I. S. P. (2021). Teaching ESL/EFL listening and speaking (2nd ed.). Routledge.

Ur, P. (2024). A course in English language teaching (3rd ed.). Cambridge University Press. Chapter 9: Teaching speaking, pp. 113–127.

Literatura uzupełniająca

Brown, H. D., & Abeywickrama, P. (2019). Language assessment: Principles and classroom practices (3rd ed.). Pearson.

Derwing, T. M., Munro, M. J., & Thomson, R. I. (Eds.). (2022). The Routledge handbook of second language acquisition and speaking. Routledge.

Luoma, S. (2004). Assessing speaking. Cambridge University Press.

Po ukończeniu przedmiotu uczestnik:

W zakresie wiedzy:

W1. zna w pogłębionym stopniu zasady rozwijania sprawności mówienia w języku obcym, z uwzględnieniem produkcji ustnej, interakcji i mediacji, oraz rozumie ich powiązanie z aktualną wiedzą z zakresu dydaktyki języków obcych i językoznawstwa. (W3, W5)

W2. zna zasady projektowania efektywnych zadań rozwijających mówienie, w tym znaczenie celu komunikacyjnego, podejścia zadaniowego, personalizacji, wsparcia treściowego i językowego, organizacji interakcji oraz równoważenia płynności i poprawności. (W5)

W3. zna metody, kryteria i techniki oceniania wypowiedzi ustnej oraz zasady udzielania informacji zwrotnej dotyczącej sprawności mówienia. (W6)

W zakresie umiejętności:

U1. potrafi wykorzystywać i aktualizować wiedzę z zakresu nauczania mówienia do planowania i prowadzenia zajęć rozwijających produkcję ustną, interakcję i mediację. (U1)

U2. potrafi projektować i realizować działania dydaktyczne rozwijające umiejętność formułowania jasnych, zrozumiałych, spontanicznych i odpowiednio rozwiniętych wypowiedzi ustnych w języku obcym. (U3)

U3. potrafi moderować interakcję między uczniami oraz dobierać formy pracy i sposób organizacji zadania tak, aby maksymalizować rzeczywisty udział uczniów w komunikacji ustnej. (U4)

U4. potrafi diagnozować trudności ograniczające udział uczniów w mówieniu oraz dobierać odpowiedni scaffolding, w tym wsparcie treściowe, językowe, modelowanie i przygotowanie do wypowiedzi. (U4, U7)

U5. potrafi krytycznie analizować, dobierać, adaptować i tworzyć materiały oraz zadania rozwijające sprawność mówienia, dostosowując je do poziomu biegłości językowej i zróżnicowanych potrzeb uczniów. (U7)

U6. potrafi oceniać wypowiedzi ustne uczniów z wykorzystaniem odpowiednich kryteriów i technik oraz udzielać informacji zwrotnej wspierającej dalszy rozwój sprawności mówienia. (U8)

W zakresie kompetencji społecznych:

K1. jest gotów do krytycznej refleksji nad własną praktyką nauczania i oceniania mówienia oraz do stałego aktualizowania wiedzy, metod i materiałów wykorzystywanych w tym obszarze. (K1)

Kurs kończy się zaliczeniem na ocenę. Podstawą oceny jest wykonanie bieżących prac cząstkowych oraz końcowego grupowego zadanie problemowego realizowanego podczas ostatnich zajęć.

Poszczególne prace cząstkowe są oceniane w systemie zaliczone/niezaliczone, a uczestnicy otrzymują informację zwrotną dotyczącą jakości wykonania zadania oraz ewentualnych obszarów wymagających poprawy.

Podstawą zaliczenia są:

1. bieżące wykonanie prac cząstkowych na platformie Kampus, obejmujących m.in. analizę i ocenę wypowiedzi ucznia, krytyczną analizę gotowego ćwiczenia typu speaking oraz adaptację lub przeprojektowanie zadania rozwijającego mówienie;

2. udział w końcowym grupowym zadaniu problemowym;

3. udział w ustnym przedstawieniu i uzasadnieniu przyjętego rozwiązania dydaktycznego wypracowanego przez grupę.

Prace i zadanie końcowe oceniane są pod względem:

- poprawności merytorycznej i metodycznej;

- trafności diagnozy problemu;

- adekwatności proponowanego rozwiązania do celu komunikacyjnego, poziomu biegłości językowej i potrzeb uczniów;

- właściwego zastosowania zasad rozwijania i/lub oceniania sprawności mówienia;

- jakości zastosowanego scaffolding'u;

- organizacji interakcji i udziału uczniów;

- uwzględnienia relacji między płynnością i poprawnością;

- jakości argumentacji i umiejętności uzasadnienia przyjętych decyzji dydaktycznych.

-