Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Historia kultury polskiej do końca XVIII w. w kontekście europejskim

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3002-1LHKP1WE
Kod Erasmus / ISCED: 14.7 Kod klasyfikacyjny przedmiotu składa się z trzech do pięciu cyfr, przy czym trzy pierwsze oznaczają klasyfikację dziedziny wg. Listy kodów dziedzin obowiązującej w programie Socrates/Erasmus, czwarta (dotąd na ogół 0) – ewentualne uszczegółowienie informacji o dyscyplinie, piąta – stopień zaawansowania przedmiotu ustalony na podstawie roku studiów, dla którego przedmiot jest przeznaczony. / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Historia kultury polskiej do końca XVIII w. w kontekście europejskim
Jednostka: Instytut Kultury Polskiej
Grupy: Przedmioty obowiązkowe dla studentów I roku studiów I stopnia (licencjackich) IKP
Punkty ECTS i inne: 3.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Wykład przeznaczony dla studentów, którzy znają podstawy historii, historii sztuki, historii literatury i filozofii.

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Program wykładu przekazuje całościowy, choć sprowadzony do węzłowych problemów, obraz kultury epok dawnych oraz poszerza zakres materiałowy w stosunku do ćwiczeń z historii kultury tego okresu. Wprowadza elementy historii idei oraz buduje kontekst dla kultury polskiej epok dawnych, wskazując na najważniejsze etapy przemian komunikacyjnych, mentalnościowych i społecznych w Polsce i w Europie do końca XVIII wieku. Omawia także zjawiska „czysto polskie”, takie jak sarmatyzm czy wielowyznaniowość i wielokulturowość naszych Kresów.

Literatura:

Backvis C., Szkice o kulturze staropolskiej, Warszawa 1975 (Nurt utopijny w Polsce w dobie renesansu).

Barber M., Katarzy, Warszawa 2004.

Białostocki J., Pięć wieków myśli o sztuce, Warszawa 1976 („Barok”: styl, epoka, postawa).

Borowski A., Renesans, Kraków 2002, rozdz. Świadomość historyczna renesansu północnego.

Burckhardt J., Kultura odrodzenia we Włoszech, Warszawa 1991.

Cohn N., W pogoni za milenium. Milenarystyczni buntownicy i mistyczni anarchiści średniowiecza, Kraków 2007

Coulton G. G., Panorama średniowiecznej Anglii, Warszawa 1976.

Curtius E. R., Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, Kraków 1997, 2005.

Delumeau J., Cywilizacja odrodzenia, Warszawa 1993.

Delumeau J., Reformy chrześcijaństwa w XVI i XVII w., t. 1, 2, Warszawa 1986.

Eminowicz T., Hiszpański romans pasterski, Kraków 1974.

Eustachiewicz M., Twórczość Dominika Rudnickiego, Wrocław 1966.

Garin E., Filozofia odrodzenia we Włoszech, Warszawa 1969.

Gibbon E., Upadek Cesarstwa Rzymskiego na Zachodzie, Warszawa 2000.

Gingerich O., Książka, której nikt nie przeczytał, Warszawa 2004.

Górski K., Zarys dziejów duchowości w Polsce, Kraków 1986.

Grant E., Średniowieczne podstawy nauki nowożytnej, Warszawa b.r. [2004].

Hauser A., Społeczna historia sztuki i literatury, Warszawa 1974.

Hazard P., Kryzys świadomości europejskiej 1680-1715, Warszawa 1974.

Huizinga J., Jesień średniowiecza, Warszawa 1992.

James J., Muzyka sfer, Kraków 1996.

Jonas H., Religia gnozy, Kraków 1994.

Ker W. P., Wczesne średniowiecze, Warszawa 1977, 1987.

Kieckhefer R., Magia w średniowieczu, Kraków 2001.

Kłoczowski J., Młodsza Europa, Warszawa 1998.

Kłoczowski J., Müllerowa L., Skarbek J., Zarys dziejów Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków 1986.

Kołakowski L., Świadomość religijna i więź kościelna. Studia nad chrześcijaństwem bezwyznaniowym XVII wieku, Warszawa 1965, 1997.

Kooijmans L., Niebezpieczna wiedza. Wizje i lęki w czasach Jana Swammerdama, Warszawa 2010.

Kostkiewiczowa T., Oświecenie – próg naszej współczesności, Warszawa 1994

Koyrè A., Od zamkniętego świata do nieskończonego wszechświata, Gdańsk 1998.

Kozakiewiczowie H. i S., Renesans w Polsce, Warszawa 1987.

Krzewińska A., Początki utopii w literaturze staropolskiej, Toruń 1994.

Lacouture J., Jezuici, t. 1 Zdobywcy, Warszawa 1998.

Le Goff J., Kultura średniowiecznej Europy, Warszawa 1970.

LeRoy Ladurie E., Montaillou, wioska heretyków, Warszawa 1989.

Levey M., Wczesny renesans, Warszawa 1972.

Maciejewski J., Sarmatyzm jako formacja kulturowa, "Teksty" 1974, z. 4.

Mańkowski T., Sztuka Islamu w Polsce, Kraków 1935.

Marrou H.-I., Zmierzch Rzymu czy późna starożytność?: III-VI wiek, Warszawa 1997.

Masson H., Słownik herezji w Kościele katolickim, Katowice 1993.

Ossowska M., Ethos rycerski i jego odmiany, Warszawa 1973.

Pomian K. Zbieracze i osobliwości. Paryż-Wenecja w wiekach XVI-XVIII, Warszawa 1996, Lublin 2001.

Pomian K., Przeszłość jako przedmiot wiedzy, Warszawa 1992.

Quispel G., Gnoza, Warszawa 1988.

Schilling H., Konfesjonalizacja. Kościół i państwo w Europie doby przednowoczesnej, Poznań 2010.

Sokołowska J., Dwie nieskończoności, Warszawa 1978.

Strzelczyk J., Iroszkoci w kulturze średniowiecznej Europy, Warszawa 1994.

Sulimirski T., Sarmaci, Warszawa 1979.

Topolski J., Od Achillesa do Beatrice de Planissoles. Zarys historii historiografii, Warszawa 1998.

Vogt J., Upadek Rzymu, Warszawa 1993.

Weston J. L., Legenda o Graalu, Warszawa 1974.

Wszystko to ze zdziwienia. Antologia tekstów filozoficznych z XIV wieku, oprac. E. Jung-Palczewska, Warszawa 2000.

Zakrzewski L., Ethos rycerski w dawnej i współczesnej wojnie, Warszawa 2004.

Efekty uczenia się:

Zajęcia przygotowują uczestników do pracy naukowej.

Po ukończeniu przedmiotu student:

1) zna najważniejsze doktryny filozoficzne, formy duchowości i teorie estetyczne Europy na przestrzeni od średniowiecza po oświecenie,

2) potrafi wyodrębnić specyficzną pozycję kulturową Polski w europejskim kontekście kultury tych czasów,

3) rozpoznaje w kulturze współczesnej relikty form kulturowych z wcześniejszych epok.

Metody i kryteria oceniania:

Ocena na podstawie testu końcowego.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-21 - 2022-06-15
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Paweł Majewski, Marek Prejs
Prowadzący grup: Paweł Majewski, Marek Prejs
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Program wykładu przekazuje całościowy, choć sprowadzony do węzłowych problemów, obraz kultury epok dawnych oraz poszerza zakres materiałowy w stosunku do ćwiczeń z historii kultury tego okresu. Wprowadza elementy historii idei oraz buduje kontekst dla kultury polskiej epok dawnych, wskazując na najważniejsze etapy przemian komunikacyjnych, mentalnościowych i społecznych w Polsce i w Europie do końca XVIII wieku. Omawia także zjawiska „czysto polskie”, takie jak sarmatyzm czy wielowyznaniowość i wielokulturowość naszych Kresów.

Pełny opis:

1. Przechodzenie od starożytności do średniowiecza. Upadek

cesarstwa rzymskiego na zachodzie. Ludy „barbarzyńskie”. Hunowie, Goci i ich odłamy. Ludy wczesnośredniowieczne, które potem zanikły, np. Chazarowie. Kwestia „narodu” w kontekście długiego trwania. // Wczesne chrześcijaństwo – specyfika duchowości monastycznej i ascetycznej, Antoni Pustelnik i ojcowie syryjscy.

2. Powstawanie dogmatyki w chrześcijaństwie IV-VIII w. Spory chrystologiczne, herezje i schizmy. // Kult relikwii jako dystynktywna cecha „pragnienia prawdziwości” w wierze katolickiej.

3. Wieki średnie – przekłamania i stereotypy. Wieki średnie nie są monolitem. Sztuka stepowa a zbarbaryzowany antyk. Prerenesans francuski XII w. Kiedy i jak włączamy się w kulturową wspólnotę chrześcijańskiej Europy. „Młodsza Europa” Jerzego Kłoczowskiego.

4. Etos rycerski — uwarunkowania społeczne i kulturowe. Ideał służby społecznej czy reakcja na zagrożenie parcia „od dołu”. Kodeks a praktyka. Bezład średniowiecznych wojen. Geneza ideału Rycerza Chrystusowego. Zasada kooptacji i 3 rodzaje pasowania. Kulty wegetacyjne a legenda Graala (Jessie Weston). Graal we współczesnej kulturze populamej (M. Baigent, R. Leigh, H. Lincoln; D. Brown).Ksiądz Saunière i zagadka Rennes-le- Château.

5. Pisanie i lektura we wczesnym średniowieczu. Skryptoria, postacie manuskryptów, obiegi tekstów. // Miłość dworska i poezja trubadurów.

6. Gnoza. Podstawowe cechy gnostyckiej wizji świata w opozycji do chrześcijaństwa. Gnoza walentyniańska. Późniejsze odmiany gnozy — kataryzm w XIII wieku.

7. Bizancjum. Od podziału Cesarstwa do upadku Konstantynopola. Kontynuacja tradycji Rzymu. Bufor między Zachodem a Wschodem. Stereotypy na temat „bizantynizmu”.

8. Relacje między Europą a islamem. Podboje muzułmańskie VII-IX wiek. Kultura islamu a Zachód. Myśliciele i uczeni islamscy // Wyprawy krzyżowe — historia i ideologia ruchu krucjatowego.

9. Cywilizacja odrodzenia. Humanitas a życie codzienne. Przesuwanie się progu odczuwania wstydu. „Wielki człowiek” a świecki system etyki. Człowiek i Natura. Renesans w Polsce a tzw. renesans północny.

10. Reformacja i protestantyzm. Koncyliaryzm. Luter i koncepcja fiducji. Wyznanie Augsburskie. Kalwin i predystynacja. „Wybór szczególny”. Rada miejska i konsystorz. Piśmiennictwo protestanckie. Polska reformacja a ruch egzekucyjny. Bracia Polscy.

11. Neoplatonizm w filozofii i sztuce renesansowej. Platońska droga ucieczki. Docta religio i pia philosophia. Monizm spirytualistyczny. Piękno. Eros neoplatoński. Ficino, Pico della Mirandola. Castiglione i jego człowiek zmanierowany.

12. Chrześcijaństwo otwarte — Franciszek Ksawery i inkulturacja. Misyjne odkrywanie świata: Indie, Malezja, Japonia 1 Chiny. Polacy w misjach dalekowschodnich. Michał Boym i początki naszej etnologii. Ku oświeceniowemu relatywizmowi kulturowemu.

13. Kresy w dawnej Rzeczypospolitej. Problem wielowyznaniowości i wielokulturowości. Agitacja na rzecz unii. Kościoły unicki, prawosławny, ormiański. Chasydyzm, frankiści.

14. Barok a sarmatyzm — porządkowanie pojęć. Barok: epoka, styl, postawa. Barok w ciągu epok romantycznych (H. Wölfflin) a „retoryczna” jego interpretacja (C. G. Argan). Sarmatyzm — mit genologiczny, formacja kulturowa, wpływy wschodnie. Historiozofia: mistrz Wincenty i Długosz. Tadeusz Sulimirski szuka śladów Sarmatów. Barok sarmacki?

15. Uniwersytety średniowieczne i początki nauki nowożytnej.

Literatura:

Backvis C., Szkice o kulturze staropolskiej, Warszawa 1975 (Nurt utopijny w Polsce w dobie renesansu).

Barber M., Katarzy, Warszawa 2004.

Białostocki J., Pięć wieków myśli o sztuce, Warszawa 1976 („Barok”: styl, epoka, postawa).

Borowski A., Renesans, Kraków 2002, rozdz. Świadomość historyczna renesansu północnego.

Burckhardt J., Kultura odrodzenia we Włoszech, Warszawa 1991.

Cohn N., W pogoni za milenium. Milenarystyczni buntownicy i mistyczni anarchiści średniowiecza, Kraków 2007

Coulton G. G., Panorama średniowiecznej Anglii, Warszawa 1976.

Curtius E. R., Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, Kraków 1997, 2005.

Delumeau J., Cywilizacja odrodzenia, Warszawa 1993.

Delumeau J., Reformy chrześcijaństwa w XVI i XVII w., t. 1, 2, Warszawa 1986.

Eminowicz T., Hiszpański romans pasterski, Kraków 1974.

Eustachiewicz M., Twórczość Dominika Rudnickiego, Wrocław 1966.

Garin E., Filozofia odrodzenia we Włoszech, Warszawa 1969.

Gibbon E., Upadek Cesarstwa Rzymskiego na Zachodzie, Warszawa 2000.

Gingerich O., Książka, której nikt nie przeczytał, Warszawa 2004.

Górski K., Zarys dziejów duchowości w Polsce, Kraków 1986.

Grant E., Średniowieczne podstawy nauki nowożytnej, Warszawa b.r. [2004].

Hauser A., Społeczna historia sztuki i literatury, Warszawa 1974.

Hazard P., Kryzys świadomości europejskiej 1680-1715, Warszawa 1974.

Huizinga J., Jesień średniowiecza, Warszawa 1992.

James J., Muzyka sfer, Kraków 1996.

Jonas H., Religia gnozy, Kraków 1994.

Ker W. P., Wczesne średniowiecze, Warszawa 1977, 1987.

Kieckhefer R., Magia w średniowieczu, Kraków 2001.

Kłoczowski J., Młodsza Europa, Warszawa 1998.

Kłoczowski J., Müllerowa L., Skarbek J., Zarys dziejów Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków 1986.

Kołakowski L., Świadomość religijna i więź kościelna. Studia nad chrześcijaństwem bezwyznaniowym XVII wieku, Warszawa 1965, 1997.

Kooijmans L., Niebezpieczna wiedza. Wizje i lęki w czasach Jana Swammerdama, Warszawa 2010.

Kostkiewiczowa T., Oświecenie – próg naszej współczesności, Warszawa 1994

Koyrè A., Od zamkniętego świata do nieskończonego wszechświata, Gdańsk 1998.

Kozakiewiczowie H. i S., Renesans w Polsce, Warszawa 1987.

Krzewińska A., Początki utopii w literaturze staropolskiej, Toruń 1994.

Lacouture J., Jezuici, t. 1 Zdobywcy, Warszawa 1998.

Le Goff J., Kultura średniowiecznej Europy, Warszawa 1970.

LeRoy Ladurie E., Montaillou, wioska heretyków, Warszawa 1989.

Levey M., Wczesny renesans, Warszawa 1972.

Maciejewski J., Sarmatyzm jako formacja kulturowa, "Teksty" 1974, z. 4.

Mańkowski T., Sztuka Islamu w Polsce, Kraków 1935.

Marrou H.-I., Zmierzch Rzymu czy późna starożytność?: III-VI wiek, Warszawa 1997.

Masson H., Słownik herezji w Kościele katolickim, Katowice 1993.

Ossowska M., Ethos rycerski i jego odmiany, Warszawa 1973.

Pomian K. Zbieracze i osobliwości. Paryż-Wenecja w wiekach XVI-XVIII, Warszawa 1996, Lublin 2001.

Pomian K., Przeszłość jako przedmiot wiedzy, Warszawa 1992.

Quispel G., Gnoza, Warszawa 1988.

Schilling H., Konfesjonalizacja. Kościół i państwo w Europie doby przednowoczesnej, Poznań 2010.

Sokołowska J., Dwie nieskończoności, Warszawa 1978.

Strzelczyk J., Iroszkoci w kulturze średniowiecznej Europy, Warszawa 1994.

Sulimirski T., Sarmaci, Warszawa 1979.

Topolski J., Od Achillesa do Beatrice de Planissoles. Zarys historii historiografii, Warszawa 1998.

Vogt J., Upadek Rzymu, Warszawa 1993.

Weston J. L., Legenda o Graalu, Warszawa 1974.

Wszystko to ze zdziwienia. Antologia tekstów filozoficznych z XIV wieku, oprac. E. Jung-Palczewska, Warszawa 2000.

Zakrzewski L., Ethos rycerski w dawnej i współczesnej wojnie, Warszawa 2004.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2022/23" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2023-02-20 - 2023-06-18
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Paweł Majewski
Prowadzący grup: Paweł Majewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych.
ul. Długa 44/50
00-241 Warszawa
tel: +48 22 55 49 126 https://www.wne.uw.edu.pl/
kontakt deklaracja dostępności USOSweb 6.8.0.0-7 (2022-11-16)